Beroepsziekten beschreven

In Nederland worden jaarlijks veel mensen ziek of arbeidsongeschikt door hun werk. Vaak komt dit door slechte werkomstandigheden en/of door te veel of te weinig belasting of onnodige en vermijdbare risico’s. Dit kan leiden tot letsels, aandoeningen en beroepsziekten.

Beroepsziekten zijn aandoeningen die geheel of gedeeltelijk worden veroorzaakt door werk of arbeidsomstandigheden. Beroepsziekten omvatten allerlei aandoeningen die sterk variëren in aard en ernst: van handeczeem tot asbestkanker en burnout.

Definitie van beroepsziekte

In de Arbowet wordt een beroepsziekte gedefinieerd als: “Een ziekte of aandoening als gevolg van een belasting die in overwegende mate in arbeid of arbeidsomstandigheden heeft plaatsgevonden”.

In de praktijk worden verschillende definities gebruikt, afhankelijk van de manier waarop naar de beroepsziekte gekeken wordt. Wanneer het gaat om juridische procedures (aansprakelijkheidskwesties) en verzekeringen (compensatieregelingen) gelden voor de diagnose beroepsziekte meestal tamelijk strenge criteria. Deze worden in het buitenland ook gehanteerd om te bepalen of iemand recht heeft op een vergoeding of uitkering via een zogenaamde compensatieregeling. Het gaat dan vaak om de “klassieke beroepsziekten”, waarbij het verband tussen de blootstelling en de aandoening bewezen is, zoals asbestkanker en lawaaislechthorendheid.

Wanneer het gaat om preventie en arbozorg wordt de definitie van beroepsziekte vaak ruimer geformuleerd. Daarbij is het vaststellen van een verband tussen ziekte en werk een signaal om (preventieve) maatregelen te nemen. Bij deze ruimere definitie rekent men bijvoorbeeld ook psychische aandoeningen tot de beroepsziekten. Terwijl bij deze aandoeningen het werk in veel gevallen niet de enige oorzaak is.

 


NCvB

Het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB) gebruikt de volgende ruime definitie: “Een beroepsziekte is een klinisch waarneembare aandoening die in overwegende mate door het werk of arbeidsomstandigheden is veroorzaakt”. Of anders geformuleerd: “Een beroepsziekte is gezondheidsschade die er niet zou zijn geweest als de werkzaamheden niet zouden zijn uitgevoerd”.

Het vaststellen van beroepsziekten (diagnostiek) is nodig om tot behandeling en preventie van beroepsziekten te komen. In Nederland komen jaarlijks naar schatting meer dan 20.000 nieuwe gevallen van beroepsziekten voor. Dit leidt tot grote schade aan zowel de volksgezondheid als de economie.

Hieronder een aantal links naar korte beschrijvingen van veel voorkomende beroepsziekten, gericht op leken.

Beroepsgebonden long- en luchtwegaandoeningen

Beroepsgebonden huidaandoeningen

Beroepsgebonden psychische aandoeningen

Beroepsgebonden spier- en gewrichtsklachten

Beroepskanker

Beroepsgebonden neurologische aandoeningen

Beroepsgebonden infectieziekten

Beroepsgebonden aandoeningen van de zintuigen

Beroepsgebonden reproductiestoornissen

 

Schildklieraandoeningen en werkfunctioneren

Schildklieraandoeningen en werkfunctioneren

Schildklieraandoeningen omvatten goedaardige functionele, inflammatoire, auto-immuun en neoplastische aandoeningen, waarvan de gevolgen vooral te maken hebben met een overmaat of een tekort aan circulerend schildklierhormoon. Schildklieraandoeningen kunnen leiden tot een grote variëteit aan fysieke en mentale symptomen die zowel het privéleven als het functioneren in het werk kunnen beïnvloeden. Veel... Lees meer

Endometriose door het werk?

Over gynaecologische aandoeningen en werk is niet heel veel bekend. Uiteraard wel over eventuele invloed van werk op de vruchtbaarheid, op de zwangerschap en zelfs op de gezondheid van kinderen. Maar veel minder over bijvoorbeeld een invloed op menstruatiestoornissen of een vervelende aandoening als endometriose. Recent verscheen echter een interessant... Lees meer
Burn-out in de journalistiek

Burn-out in de journalistiek

Een van de meest gemelde beroepsziekten is overspanning en burn-out. Er wordt ook veel onderzoek naar gedaan in allerlei beroepen (gezondheidszorg, onderwijs, financiële sector etc.). Het gaat vaak om beroepen met een hoge werkdruk en met een of andere vorm van emotionele belasting. Zoals in de journalistiek waar in de... Lees meer

Hart- en vaatziekten door lawaai?

Naar de invloed van blootstelling aan lawaai op het ontstaan van hart- en vaatziekten is de afgelopen twintig jaar onderzoek verricht. Uit epidemiologische studies komen aanwijzingen voor een bedrage van lawaaiblootstelling aan hoge bloeddruk en ischemische hartziekten. Voor het onderliggende mechanisme zijn diverse modellen beschreven. Duidelijk is wel dat de... Lees meer
Beroepsziekten in beeld verschenen

Beroepsziekten in beeld verschenen

Het Ministerie van SZW heeft begin februari 2021 het rapport "Beroepsziekten in beeld" gepubliceerd in twee delen. Het korte eerste deel schetst een aantal mechanismen binnen het stelsel van beroepsziekten die een effectieve aanpak om beroepsziekten te voorkomen in de weg kunnen zitten. In het tweede deel van het rapport... Lees meer
COVID-19 bij gezondheidswerkers systematisch bekeken

COVID-19 bij gezondheidswerkers systematisch bekeken

De COVID-19 pandemie vormt voor gezondheidswerkers een duidelijk arbeidsrisico. Een op het werk opgelopen infectieziekte is immers een beroepsinfectieziekte. Vanaf het begin van de pandemie verschijnt er veel onderzoek over de ziektebeelden en risicofactoren van COVID-19 bij het gezondheidszorgpersoneel. Zoveel dat er inmiddels ook een systematisch literatuuronderzoek en meta-analyse van... Lees meer
Isocyanaten oorzaak astma bij chauffeur

Isocyanaten oorzaak astma bij chauffeur

Isocyanaten zijn sterk reactieve stoffen die in de industrie op allerlei plekken worden toegepast. Grofweg kun je zeggen dat monoisocyanaten sterk irriterend zijn en zo een RADS kunnen veroorzaken. Bij diisocyanaten is echter sprake van een immunologische reactie en kun je spreken van allergische longaandoeningen zoals astma. Hoewel isocyanaten wereldwijd... Lees meer
Thermisch spuiten en gezondheidsrisico’s

Thermisch spuiten en gezondheidsrisico’s

Over de gezondheidsrisico's van thermisch spuiten is opvallend weinig geschreven, zeker in vergelijking met de gezondheidsrisico's van lassen. Wel verscheen in 2003 een Frans artikel van Hériaud-Kraemer et al. waarin de gezondheidsrisico’s bij thermisch spuiten op een rij zijn gezet. Afbeelding van S. Hermann & F. Richter via Pixabay Risico's... Lees meer